Onderwijsgebouwen

Deze week was er de nodige aandacht voor onderwijsgebouwen. Er verscheen een zeer kritisch rapport over de gang van zaken rond de nieuwbouw voor het ROC Leiden*, dat liet zien hoe een grote MBO scholengemeenschap bijna ten onder ging aan de veel te ambitieuze, onrealistische en dure nieuwbouwprojecten van haar bestuurders. Op de dag dat dit rapport verscheen, had Nieuwsuur een reportage over het Amsterdamse Calvijncollege voor VMBO en MBO**. In deze reportage gaven twee trotse leerlingen een rondleiding door hun zojuist geopende nieuwe school, met heldere kleuren, veel open ruimte en leslokalen in verschillende maten. De nieuwbouw van het Calvijncollege werd gepresenteerd als het sluitstuk van een grote reddingsoperatie van een school die voorheen heel veel problemen kende en in uiterlijk en onderwijs een rotzooitje was.

Het gebouw is tegelijkertijd jas en thuis van het onderwijs. Leerlingen brengen daar een groot deel van hun jeugd door, leraren soms hun hele werkende leven. Het gebouw doet ertoe, maakt dingen wel en niet mogelijk. In de klassieke vorm zijn alle lokalen even groot, gemaakt voor ongeveer twintig leerlingen en vaak volgepropt met dertig. Daar staat een leraar voor de klas en is nauwelijks een andere vorm mogelijk. De moderne varianten hebben grote open ruimtes waar heel veel pubers of jongvolwassenen door elkaar lopen en zitten, soms in combinatie met wat concentratieplekken. En laten we niet vergeten dat mensen werken in die gebouwen, de leraren en andere medewerkers, die in de klas en soms ook daarbuiten een plek en voorzieningen nodig hebben. Het gebouw laat vaak zien hoe een school eraan toe is, niet alleen financieel. Een gebouw verander je niet zomaar en ademt de (onderwijs)geest van de tijd waarin het bedacht is.

Veel basisscholen en veel universiteiten huizen in oude gebouwen die eigenlijk niet geschikt (te maken) zijn voor de onderwijswensen van nu. Bij ROC’s en hogescholen zien we vooral mooie nieuwe gebouwen, over de linie niet zo buitensporig als die in Leiden. Deze nieuwe gebouwen zijn gemaakt voor de vrij recent ontstane grote onderwijsorganisaties in MBO en HBO en sluiten over het algemeen beter aan bij de huidige onderwijsvormen. Hoe leerlingen en leraren deze gebouwen ervaren als jas en als thuis is nog niet zo bekend. Hoe bestendig de inrichting van deze nieuwe gebouwen zal blijken moet de tijd leren.

 

*https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2015/12/01/ontspoorde-ambitie

**http://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2072411-calvijn-college-nieuw-gebouw-nieuw-elan.html

3 december 2015